Listeriose

Voor achtergronden, toelichting en het tot stand komen van dit stappenplan wordt u verwezen naar de algemene toelichting van de VSI en de verantwoording. Dit stappenplan is een aanvulling op de LCI-richtlijn Listeriose. De LCI spreekt zich niet uit over de taakverdeling tussen disciplines bij de uitvoering van de verschillende stappen. Daarvoor zijn de interne werkafspraken van de betreffende GGD leidend.

Doelen

  • Patiënt* heeft inzicht in zijn ziekte, de transmissieroute, het verloop en de eventuele behandeling.
  • De mogelijke bron (meestal langdurig gekoelde consumptieartikelen) is bekend en de risicocontacten van de bron (zwangere vrouwen: verticale transmissie) zijn geïdentificeerd en geadviseerd.
  • Personen in de omgeving van de patiënt met een verhoogd risico op een ernstig beloop van een infectie met listeriose te weten, immuungecompromitteerden, ouderen en pasgeborenen en zwangeren, hebben inzicht in de risico’s voor het oplopen van een infectie.
  • Epidemiologische gegevens zijn verzameld voor surveillance.
  • Indien er sprake is van (verdenking) van commercieel verkrijgbaar besmet voedsel als bron, is de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ingeschakeld.

* Wanneer in de tekst over patiënt wordt gesproken, wordt daarbij in de meeste gevallen bedoeld: de patiënt en/of de ouders/verzorgers van de patiënt.

Stap 1 Melding

  1. Leg de melding of het signaal zorgvuldig en compleet vast in het daarbij horende registratiesysteem (handmatig en/of digitaal).
  2. Verifieer de melding bij de diagnosticerend (en behandelend) arts voordat contact wordt gelegd met de patiënt/betrokkenen (of diens familie). In dat gesprek zijn de volgende punten belangrijk:
    • Noteer welke diagnostiek er is ingezet.
    • Informeer de behandelend arts over de rol van de GGD en de acties die in dit geval ondernomen worden, waaronder mogelijke melding bij de NVWA.
    • Ga na of de patiënt al op de hoogte is gesteld van de diagnose. Zo niet, maak hier afspraken over.
    • Ga in geval van een zwangere bij de behandelaar na of de besmetting (mogelijk) gevolgen heeft gehad voor het ongeboren kind.
  3. Toets de melding aan de meldingscriteria en let op dat in geval van zwangerschap waarbij de listeria monocytogenes wordt geïsoleerd uit materiaal van een foetus, doodgeboren kind, pasgeboren kind of de moeder, zowel moeder als kind apart worden gemeld.

Stap 2 Interventies

2.1 Planning

  1. Neem contact op met de patiënt en plan, indien wenselijk en mogelijk, een huisbezoek of ziekenhuisbezoek. Gebruik de Beslisboom Huisbezoek als handvat bij de beslissing om wel of niet op huisbezoek te gaan.

2.2 Bronopsporing en contactonderzoek

  1. Start brononderzoek bij clusters. Gebruik eventueel de Osirisvragenlijst.
  2. Mogelijk bronmateriaal voor kweek inzenden via NVWA en laten doorsturen naar het RIVM voor typering.
  3. In geval van een potentiële bron: start contactonderzoek verrichten (personen die hetzelfde voedsel hebben genuttigd). Mogelijke risicocontacten zoals informeren.

2.3 Signaleren en verwijzen

  1. Signaleer de lichamelijke, psychische en sociale aspecten als gevolg van de infectieziekte. Begeleid, verwijs en adviseer hierin zo nodig de betrokkene. Indien de infectie consequenties heeft gehad voor het ongeboren kind is het belangrijk te weten wie de verdere begeleiding (gynaecoloog of huisarts) op zich neemt.
  2. Signaleer mogelijke risicocontacten onder de mensen die hetzelfde voedsel hebben gegeten, zoals zwangeren en imuungecompromitteerden en overweeg voorlichting.

2.4 Voorlichting

  1. Geef voorlichting over de betreffende ziekte (zie ook ISI), de transmissieroute en het verloop. Benoem dat wanneer de personen die hetzelfde voedsel hebben gegeten en zwanger en/of imuungecompromitteerd zijn alert moeten zijn op koorts en wanneer dit het geval is contact opnemen met hun huisarts. Zie voor risicoproducten de richtlijn.
  2. Beoordeel n.a.v. de bron- en contactonderzoek of bepaalde groepen moeten worden voorgelicht over de betreffende infectieziekte.

2.5 Netwerk/advisering

  1. Informeer indien van toepassing de NVWA. Maak afspraken over contact met de patiënt en terugrapportage.
  2. Indien de mogelijke bron buiten de eigen regio ligt, informeer de betreffende GGD.
  3. Informeer in geval van een infectie binnen een zorginstelling de instellingsarts en/of de hygiënist.

2.6 Registratie en rapportage

  1. Meld binnen 3 werkdagen in Osiris.
  2. Verzamel gegevens ten behoeve van verslaglegging, registratie en epidemiologie.
  3. Verzorg de terugrapportage naar de melder (behandelaar/huisarts) volgens de intern geldende afspraken.

Stap 3 Evaluatie

  1. Beoordeel of de doelen behaald zijn.
  2. Bespreek bijzonderheden in een werkoverleg.
  3. Meld trends en bijzonderheden in het jaarverslag.

Versiebeheer

Definitief mei 2012.

Downloads