Testbeleid en inzet zorgmedewerkers buiten het ziekenhuis

Bijlage bij de LCI-richtlijn COVID-19 | Versie 9 oktober 2020 (versiebeheer zie onderaan pagina) 

Onderstaand vindt u uitgangspunten voor een optimale inzet van medewerkers in de zorg buiten het ziekenhuis, uit oogpunt van de continuïteit van zorg, waarbij rekening wordt gehouden met de gezondheid van de medewerkers zelf en het risico op besmetting van patiënten/cliënten/collega’sZiekenhuizen hebben een apart beleid opgesteld. 

Vanaf 1 juni geldt:

  • Iedereen in heel Nederland met één of meer symptomen passend bij COVID-19 moet thuisblijven.
  • Iedereen met dergelijke klachten die passen bij het nieuwe coronavirus kan zich laten testen.
  • Totdat de testuitslag bekend is, moet de persoon met klachten thuisblijven. Als deze persoon koorts en/of benauwdheid heeft, dan moeten ook alle huisgenoten thuisblijven tot na de testuitslag.
     

De symptomen passend bij COVID-19 zijn:

  • verkoudheidsklachten, zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn; en/of
  • hoesten; en/of
  • benauwdheid; en/of
  • verhoging of koorts; en/of
  • plotseling verlies van reuk en/of smaak.

I Testbeleid zorgmedewerkers

Het is van groot belang dat zorgmedewerkers (en hun huisgenoten) zich bij klachten direct laten testen.

Zorgmedewerkers

  • met klachten die passen bij corona; én
  • die onmisbaar zijn voor de (directe) patiëntenzorg en continuïteit van die zorg (dit geldt ook voor laboratoriumpersoneel); én
  • die niet vervangen kunnen worden door een collega,

kunnen zich met voorrang laten testen. Zij kunnen zich aanmelden via Rijksoverheid. Hier is ook informatie opgenomen over welke zorgberoepen wel en welke beroepen niet in aanmerking komen voor testen met prioriteit.

Als testuitslag bekend is:

  • Indien de test negatief is, mag een zorgmedewerker met milde klachten (in ieder geval geen koorts) weer aan het werk met algemene hygiënemaatregelen. Dit geldt niet als de geteste medewerker in quarantaine is, dan moet de quarantaineperiode afgemaakt worden.
  • Indien de test positief is, volgt bron-en contactopsporing door de GGD. Iedereen in het huishouden blijft tot 10 dagen na het laatste contact thuis. De positief geteste zorgmedewerker blijft thuis tot minimaal 7 dagen na de start van de symptomen1 EN 48 uur koortsvrij2 EN ten minste 24 uur symptoomvrij3.
     
  1. Start symptomen = ook wel de eerste ziektedag. Indien deze niet bekend is kan de datum van de monsterafname genomen worden.
  2. Koortsvrij = temperatuur onder de 38 graden, zonder koortsremmende medicatie.
  3. Symptoomvrij van COVID-19 = geen koorts, geen diarree, geen spierpijn, geen keelpijn, geen benauwdheid, geen neusverkoudheid. Symptomen zoals door patiënt en/of behandelaar herkenbaar bij hooikoorts, astma, chronische hoest om andere redenen vallen niet onder symptomen van COVID-19. Moeheid, anosmie, dysgeusie en postvirale hoest spelen geen rol bij de definitie van symptoomvrij. Deze klachten kunnen een paar dagen tot weken langer aanhouden, zoals bekend is bij andere virale verwekkers, zonder dat nog sprake is van besmettelijkheid.

II Inzet bij quarantaine

Zorgmedewerkers volgen in de basis het beleid voor alle burgers in Nederland: tijdens quarantaine blijf je thuis. Alleen in uitzonderingssituaties, waarbij de continuïteit van zorg in het geding kan komen door dreigende personele krapte, is er ruimte voor uitzonderingen. De instelling formuleert criteria (eventueel met benoemen van specifieke functies) wanneer de continuïteit van zorg in het geding komt en waarbij werknemers ten tijde van quarantaine bij uitzondering wel kunnen werken. Werkgevers kunnen dit in overleg met de bedrijfsarts en personeelsvertegenwoordiging en eventueel de GGD formuleren.

Het uitgangspunt hierbij is dat werknemers gezond en veilig kunnen werken, ook met betrekking tot patiëntveiligheid. Indien een medewerker vragen heeft over dit beleid, een wel/niet te maken uitzondering of zijn medische situatie (ook in het licht van de noodzaak te werken met PBM), heeft deze de mogelijkheid contact op te nemen met een bedrijfsarts of eventueel de GGD voor een onafhankelijk advies.

De quarantaineperiode van 10 dagen blijft ook gelden als er in die periode een test op SARS-CoV-2 wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld vanwege klachten) en de uitslag negatief is. De test is een momentopname. De test laat niet zien of de ziekte nog zal ontstaan.

Wat te doen als een zorgmedewerker terugkeert uit een risicogebied/-land of een notificatie van de CoronaMelder-app* hebben gekregen?

Landen met een verhoogd risico op COVID-19 kunnen het label oranje of rood krijgen: niet-essentiële reizen naar deze landen worden afgeraden. Reizigers die in deze landen geweest zijn dienen 10 dagen na aankomst in Nederland in quarantaine te gaan. Hetzelfde geldt voor personen die een notificatie van de CoronaMelder-app* hebben gekregen: zij dienen, vanaf het risicocontact gerekend, 10 dagen in thuisquarantaine te gaan. Dit betekent voor personen in beide groepen dat zij de leefregels volgen conform overige nauwe contacten (categorie 2). Ook een zorgmedewerker houdt zich aan die 10 dagen quarantaine.

Zie ook onder Maatregelen in de LCI-richtlijn.

* De Coronamelder-app kan niet herkennen of een genotificeerde persoonlijke beschermingsmiddelen draagt. Zorgmedewerkers die contact hebben met bevestigde COVID-19 kunnen de app tijdelijk pauzeren, zodat de app tijdelijk geen codes uitwisselt met andere telefoons. Dit wordt duidelijk gemaakt in de app onder ‘veelgestelde vragen’.

Bij hoge uitzondering en alléén als de zorgcontinuïteit in het geding komt (zie boven), kan afgeweken worden van de quarantaine na terugkeer uit een oranje gebied of na notificatie door de CoronaMelder-app, mits de zorgmedewerker geen klachten heeft en tijdens het werk altijd een chirurgisch mondneusmasker minimaal type II draagt. Daarnaast draagt de zorgmedewerker ook nog handschoenen bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek. Deze zorgmedewerker krijgt heldere instructies over het vroegtijdig signaleren van gezondheidsklachten en wordt bij voorkeur niet ingezet voor zorg van de meest kwetsbaren binnen de instelling.

Indien een medewerker of de werkgever/organisatie vragen heeft over werken tijdens de quarantaineperiode ten behoeve van de zorgcontinuïteit of over de te nemen maatregelen, kan contact opgenomen worden met de bedrijfsarts of de GGD.

Wat te doen als een huisgenoot of nauw contact van een zorgmedewerker positief is of klachten heeft?

Zorgmedewerker (zonder klachten) met positief geteste huisgenoot:

Als een zorgmedewerker huisgenoot is van iemand die positief getest is voor COVID-19, moet deze zorgmedewerker thuis blijven tot 10 dagen na het laatste contact. Ook een zorgmedewerker houdt zich dus aan die 10 dagen quarantaine.

Bij zeer hoge uitzondering en alléén als de zorgcontinuïteit in het geding komt (zie boven), kan hiervan afgeweken worden, mits de zorgmedewerker geen klachten heeft en tijdens het werk altijd een chirurgisch mondneusmasker minimaal type II draagt. Daarnaast draagt de zorgmedewerker ook nog handschoenen bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek. Deze zorgmedewerker krijgt heldere instructies over het vroegtijdig signaleren van gezondheidsklachten en wordt bij voorkeur niet ingezet voor zorg van de meest kwetsbaren binnen de instelling.

Indien een medewerker of de werkgever/organisatie vragen heeft over werken tijdens de quarantaineperiode ten behoeve van de zorgcontinuïteit of over de te nemen maatregelen, kan contact opgenomen worden met de bedrijfsarts of de GGD.

Zorgmedewerker (zonder klachten) met positief getest nauw contact:

Als een zorgmedewerker nauw contact (maar geen huisgenoot) is van iemand die positief getest is voor COVID-19, moet deze zorgmedewerker thuis blijven tot 10 dagen na het laatste contact. Ook een zorgmedewerker houdt zich dus aan die 10 dagen quarantaine.

Bij hoge uitzondering en alléén als de zorgcontinuïteit in het geding komt (zie boven), kan hiervan afgeweken worden, mits de zorgmedewerker geen klachten heeft en tijdens het werk altijd een chirurgisch mondneusmasker minimaal type II draagt. Daarnaast draagt de zorgmedewerker ook nog handschoenen bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek. Deze zorgmedewerker krijgt heldere instructies over het vroegtijdig signaleren van gezondheidsklachten en wordt bij voorkeur niet ingezet voor zorg van de meest kwetsbaren binnen de instelling.

Indien een medewerker of de werkgever/organisatie vragen heeft over werken tijdens de quarantaineperiode ten behoeve van de zorgcontinuïteit of over de te nemen maatregelen, kan contact opgenomen worden met de bedrijfsarts of de GGD.

Zorgmedewerker (zonder klachten) met huisgenoot met klachten die passen bij COVID-19 en koorts of benauwdheid:

Als een zorgmedewerker huisgenoot is van iemand met klachten die passen bij COVID-19 en koorts of benauwdheid moet deze zorgmedewerker thuis blijven tot de testuitslag van de huisgenoot bekend is.

Bij hoge uitzondering en alléén als de zorgcontinuïteit in het geding komt (zie boven), kan hiervan afgeweken worden, mits de zorgmedewerker geen klachten heeft en tijdens het werk altijd een chirurgisch mondneusmasker minimaal type II draagt. Daarnaast draagt de zorgmedewerker ook nog handschoenen bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek. Deze zorgmedewerker krijgt heldere instructies over het vroegtijdig signaleren van gezondheidsklachten en wordt bij voorkeur niet ingezet voor zorg van de meest kwetsbaren binnen de instelling.

Indien een medewerker of de werkgever/organisatie vragen heeft over werken tijdens de quarantaineperiode ten behoeve van de zorgcontinuïteit of over de te nemen maatregelen, kan contact opgenomen worden met de bedrijfsarts of de GGD.

NB. Zorgmedewerkers die persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) hebben gebruikt tijdens de verzorging van een patiënt met COVID-19, worden niet als contact geïncludeerd in het contactonderzoek.

Zie voor de definities en meer informatie het Protocol Bron-en contactonderzoek.

Samenvatting inzet zorgmedewerkers

zorgmedewerker (zonder klachten) beleid voor zorgmedewerker
teruggekeerd uit een risicogebied/-land (code oranje/rood) thuisblijven tot 10 dagen na terugkeer***
met een positief geteste huisgenoot thuisblijven tot 10 dagen na het laatste contact***
met een positief getest nauw contact thuisblijven tot 10 dagen na het laatste contact***
met een huisgenoot met klachten die passen bij COVID-19 en koorts of benauwdheid thuisblijven tot de testuitslag van huisgenoot bekend is***

*** Bij hoge uitzondering en alléén als de zorgcontinuïteit in het geding komt (zie boven), kan hiervan afgeweken worden, mits de zorgmedewerker geen klachten heeft en tijdens het werk altijd een chirurgisch mondneusmasker minimaal type II draagt. Daarnaast draagt de zorgmedewerker ook nog handschoenen bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek. Deze zorgmedewerker krijgt heldere instructies over het vroegtijdig signaleren van gezondheidsklachten en wordt bij voorkeur niet ingezet voor zorg van de meest kwetsbaren binnen de instelling.

Versiebeheer

  • 09-10-2020: De niet-limitatieve opsomming van de sectoren is verwijderd en vervangen door de – door Rijksoverheid gebruikte – definitie van zorgmedewerkers. De mogelijkheid van voorrang voor de test is toegevoegd. De genoemde klachten van een huisgenoot zijn aangepast naar klachten die passen bij corona en koorts of benauwdheid, conform de omschrijvingen elders.
  • 17-09-2020: Een link naar het eigen opgestelde beleid rondom testen en inzet van zorgmedewerkers in een ziekenhuis is toegevoegd.
  • 11-09-2020: De informatie over de Coronamelder-app is toegevoegd onder 'Wat te doen als een zorgmedewerker terugkeert uit een risicogebied/-land of een notificatie van de Coronamelder-app hebben gekregen?'.
  • 24-08-20: Meer eenduidigheid in beleid en aanpassing in lijn met algemeen verscherpt quarantainebeleid.
  • 19-08-2020: Op basis van het OMT-advies is de quarantaineperiode bekort van 14 naar 10 dagen, gerekend vanaf het laatste risicovolle contact of moment van mogelijke besmetting. Uit de nieuwste gegevens van het Nederlandse bron- en contactonderzoek blijkt: van alle contacten van een besmette patiënt die later zelf ziek werden, kreeg 99% COVID-19-klachten binnen 10 dagen na het laatste risicovolle contact.
  • 18-08-2020: De informatie over zorgmedewerkers die terugkomen uit een risicogebied/-land is ook toegevoegd aan de overzichtstabel.
  • 14-08-2020: Toegevoegd 'Wat te doen bij zorgmedewerkers die terugkomen uit een risicogebied/-land'.
  • 24-07-2020: Toegevoegd in 'Wat te doen als een huisgenoot of nauw contact van een zorgmedewerker positief is of klachten heeft?' dat, naast het chirurgisch mondneusmasker type II, de handschoenen gedragen moeten worden bij persoonlijke verzorging of lichamelijk onderzoek.
  • 11-06-20: Het beleid geldt voor de zorgmedewerkers buiten het ziekenhuis. De maatregelen voor zorgmedewerkers in een bron- en contactonderzoek zijn aangepast. Ziekenhuizen zullen zelf apart beleid opstellen.
  • 04-06-2020: toegevoegd dat bij een positief geteste medewerker bron- en contactopsporing door de GGD volgt en wat een medewerker moet doen indien een van de huisgenoten of nauwe contacten positief getest is of klachten heeft.
  • 29-05-2020: klachten passend bij COVID-19 en testroute voor ziekenhuismedewerkers zijn aangepast.
  • 07-05-2020: Er hoeft niet gewacht te worden met testen tot er 24 uur symptomen zijn en de criteria voor werkhervatting na een positieve test zijn uitgebreid.
  • 06-05-2020: Ziekenhuizen toegevoegd, apart testbeleid ziekenhuizen is hiermee komen te vervallen.
  • 30-04-2020: De sectoren worden niet allemaal meer opgesomd en de voorwaarde voor het leveren van directe zorg binnen 1,5 m afstand is verlaten.
  • 28-04-2020: Het testbeleid voor de verschillende sectoren buiten ziekenhuis is vorige week drastisch aangepast, waarmee de verschillen onderling zo goed als nihil zijn geworden. Om deze reden is hier nu één testbeleid geformuleerd voor alle zorgmedewerkers buiten ziekenhuis. Dit beleid vervangt de vorige 'Uitgangspunten inzetten en testten zorgmedewerkers' en alle daarbij behorende nadere uitwerkingen per sector.
  • 17-04-2020: Een zorgmedewerker kan direct getest worden indien er symptomen zijn van COVID-19. Het proces tot aan en vanaf de testuitslag is beschreven.
  • 10-04-2020: jeugdzorg toegevoegd aan inzet en testbeleid
  • 08-04-2020: Prioritering testen voor zorgmedewerkers die werken met lichamelijk kwetsbare of oudere personen.
  • 07-04-2020: Bij koorts thuisblijven tot koortsvrij i.p.v. tot klachtenvrij; de vraag over een onbeschermd contact met bevestigde COVID-19-positieve patiënt is eruit gehaald; verschil in werken met lichamelijk kwetsbare of lichamelijk gezonde personen is verlaten.
  • 03-04-2020: Link naar uitwerking specifiek voor verloskundigen toegevoegd. Uitwerkingen voor huisartsenpraktijk, gehandicaptenzorg, verpleeghuizen, woonzorgcentra en kleinschalige woonvormen, wijkverpleging en huishoudelijke hulp zijn gewijzigd.
  • 01-04-2020: Link naar uitwerking specifiek voor zorgmedewerkers ziekenhuizen toegevoegd.
  • 31-03-2020: Link naar uitwerking specifiek voor zorgmedewerkers ambulancedienst toegevoegd.
  • 30-03-2020: Link naar uitwerking specifiek voor medewerkers gehandicaptenzorg, voor medewerkers verpleeghuizen, woonzorgcentra en kleinschalige woonvormen, en voor medewerkers wijkverpleging en huishoudelijke hulp toegevoegd.
  • 25-03-2020: Link naar uitwerking specifiek voor medewerkers huisartsenpraktijk toegevoegd.
  • 24-03-2020: Eerste versie (als 'Uitgangspunten inzetten en testen zorgmedewerkers').
     

Zie ook LCI-richtlijn COVID-19.