Handleiding COVID-19 in de voedingsindustrie, landbouw en groothandel

Bijlage bij de LCI-richtlijn COVID-19 | Versie 25 maart 2021 (versiebeheer zie onderaan pagina) 

Achtergrond

Deze handleiding omvat die sectoren als landbouw, groothandel en voedselindustrie waar veelal (tijdelijke) medewerkers (zoals arbeidsmigranten) werkzaam zijn, die naast samen werken ook samen wonen. Voorbeelden zijn de vleesindustrie – slachthuizen, als vleesverwerking – ,  fruitteelt, visserij en logistieke dienstverlening.

Dit document is een levend document en wordt aangepast wanneer nieuwe inzichten zijn verkregen door verder onderzoek.

De handleiding is bedoeld voor de GGD/NVWA in het geval dat er binnen bedrijven in de landbouw, voedselindustrie en groothandel medewerkers positief zijn getest op SARS-CoV-2.

Om verspreiding van COVID-19 tegen te gaan is het basisadvies voor heel Nederland dat iedereen met klachten van hoesten en/of neusverkoudheid en/of benauwdheid en/of koorts en/of plotseling verlies van reuk en/of smaak thuis blijft en zich laat testen op COVID-19. Ook indien een huisgenoot koorts of benauwdheid heeft, dan dienen alle huisgenoten thuis te blijven in afwachting van de testuitslag bij de huisgenoot. Als contact van een bewezen positief geval dient men zich ook te laten testen op of rond dag 5 en in sommige gevallen direct na vaststelling bij de index. Zie hiervoor het geldende beleid in het LCI-protocol bron- en contactonderzoek COVID-19.

Deze algemene maatregelen gelden ook voor medewerkers werkende in de voedselindustrie, landbouw en groothandel.

Symptomen van COVID-19 waarbij een werknemer (ook NVWA) thuis moet blijven en waarvoor een test indicatie bestaat, zijn, door hemzelf aangegeven of door middel van externe triage/gezondheidscheck.

Indicaties voor diagnostiek: 

Vanaf 1 juni 2020 moet iedereen in heel Nederland met klachten passend bij COVID-19 thuisblijven. Iedereen met klachten kan zich laten testen. Zie de instructies op Rijksoverheid.nl. Voor kinderen tot en met 12 jaar kunnen andere regels gelden, zie de Handreiking bij neusverkouden kinderen. Ook voor personen met een herinfectie kunnen andere adviezen gelden, zie paragraaf Maatregelen.

Bij een positieve testuitslag dient  bron- en contactonderzoek ook binnen een bedrijf goed uitgevoerd te worden. Het bedrijf bezoeken heeft een grote toegevoegde waarde en geeft een goed beeld van de werk situatie.

Binnen de landbouw, groothandel en voedselindustrie werken vaak vele arbeidsmigranten. De specifieke situatie omtrent arbeidsmigranten vraagt om maatwerk. Wanneer arbeidsmigranten betrokken zijn bij een uitbraak binnen deze setting, dan is het advies om, naast de omstandigheden op de werklocatie bij het bron- en contactonderzoek, ook aandacht te besteden aan de woonlocatie en het transport. Dit blijkt uit eerdere casuïstiek. Arbeidsmigranten wonen vaak dicht op elkaar en ondernemen veel sociale activiteiten met elkaar. Het verblijf kan ongeschikt zijn voor individuele thuisisolatie. De migranten spreken niet altijd Nederlands en het is niet zeker in hoeverre zij de algemene adviezen met betrekking tot social distancing en thuisblijven bij klachten meekrijgen.

Daarnaast dient er in de anamnese extra aandacht te zijn voor cultuurverschillen in beleving en presentatie van klachten en de invloed van economische motieven. Binnen de landbouw, voedselindustrie en groothandel werken arbeidsmigranten van verschillende nationaliteiten, zij wonen in verschillende regio’s en soms ook over de landsgrenzen. Het vervoer van en naar het werk vindt vaak groepsgewijs plaats. Het komt voor dat zij regelmatig van werklocatie wisselen. Al deze factoren kan de verspreiding van SARS-CoV-2 in de hand werken en het bron- en contactonderzoek bemoeilijken.

Bron- en contactonderzoek

Er dient brononderzoek plaats te vinden om transmissieketens vast te stellen. Zie hiervoor het BCO-protocol van de LCI-richtlijn COVID-19. Denk hierbij aan mogelijke bronnen in:

  • thuissituatie(s): wonen op één locatie met een groep (buiten huis groepsvorming, sociale bijeenkomsten zoals op een vakantiepark);
  • transport: woon-werkverkeer (busjes met personen uit verschillende huishoudens, geen 1,5 meter afstand tijdens vervoer);
  • werklocatie(s): werkzaam op verschillende werklocaties;
  • uitzendbureau: overkoepelende organisatie waardoor transmissie tussen bedrijven kan zijn door gezamenlijk wonen en transport.
     

NB. in specifieke situaties zoals bij arbeidsmigranten vraagt bron-en contactonderzoek om een geïntensiveerde aanpak, alleen al vanwege taalbarrière en het opvolgen van maatregelen. Betrek ook het uitzendbureau. Het is belangrijk om de testuitslagen ook te delen met de lokale GGD over de grens, zowel positieve als negatieve uitslagen.

Contactonderzoek gaat bij voorkeur volgens het ringonderzoek. Het is van belang om hierbij een analyse te maken van de risicomomenten voor overdracht van SARS-CoV-2. Denk hierbij aan de contactmomenten in de volgende situaties:

  • Wonen: arbeiders wonen vaak in hetzelfde huis of locatie.
  • Transport naar en van werk: arbeiders worden dikwijls gezamenlijk vervoerd van hun woning naar werk.
  • De fysieke inrichting tijdens het werken, zoals de looproutes, welke ingang de medewerker neemt, de kleedkamers, lunchgelegenheid, rookgelegenheid, wasgelegenheid (met lange rijen/groepsvorming), directe collega’s (bijvoorbeeld zelfde slachtlijn).
  • Bij arbeidsmigranten vragen naar verschijnselen (met klachten blijf je thuis en laat je je testen). Houd rekening met economische motieven om klachten niet te benoemen.

Testbeleid

Aan de hand van de risicomomenten kan onderzoek gedaan worden wie de eerste ring contacten met klachten zijn van de index. Bij een positieve COVID-19-test van (een) eerste ring contact(en) wordt het contactonderzoek verder uitgebreid. Er kunnen verschillende keuzes gemaakt worden wie getest wordt, afhankelijk van de mate van verspreiding binnen het bedrijf:

  • de directe collega’s rondom de werkplek van de positieve index;
  • een aselecte steekproef binnen het bedrijf;
  • alle medewerkers met klachten binnen het bedrijf als:
    • de transmissieroute (binnen of buiten het bedrijf) onbekend is;
    • er binnen verschillende eerste ring contactgroepen transmissie heeft plaatsgevonden;
    • de uitbraak aanhoudt ondanks adequate bestrijdingsmaatregelen.
       

GGD’en kunnen met de LCI overleggen om tot een keuze te komen. Bij het bedrijf kan de lijst met medewerkers in het bedrijf opgevraagd worden om hieruit vervolgens een aselecte steekproef te nemen, tenzij het bedrijf een eigen teststraat heeft opgezet. Het landelijke beleid voor quarantaine geldt ook hier, waarbij deze na 5 dagen wordt opgeheven indien een werknemer negatief getest is, ongeacht de medewerker klachten heeft en ongeacht antigeensneltest of PCR-test.

Zoals in het algemeen geldt hier ook om lokale uitbraken en mogelijke verspreiding van SARS-CoV-2 binnen de landbouw, voedselindustrie en groothandel beter in kaart te brengen, en kan het zinvol zijn om SARS-CoV-2-positieve monsters van medewerkers te laten sequensen en analyseren. Hiervoor kunnen de landelijke richtlijnen gevolgd worden, houdt hiervoor de Inf@ct-berichtgeving aan. GGD ’en kunnen voor overleg hierover contact opnemen met de LCI. Indien een test positief is, dan gaan de huisgenoten in thuisquarantaine gedurende 10 dagen na het laatste contactmoment met de index. Quarantaine betekent strikt thuisblijven. Vanaf 5 dagen na de laatste blootstelling kan getest worden en bij een negatieve uitslag wordt de quarantaine opgeheven.

Melding naar de LCI van een cluster vindt plaats via de automatische clusterrapportage via HPZone.

Maatregelen bedrijf

Bij locatiebezoek door de GGD aan het bedrijf (bij voorkeur samen met een arbeidshygiënist), kunnen de volgende punten meegenomen worden:

  • Bij ziekte thuisblijven.
  • Werken op 1,5 meter afstand (ook bij binnenkomst, handenwassen, omkleden, lunchen, rookpauzes).
  • Voldoende handhygiënepunten.
  • Toepassen van hoest- en handhygiëne.
  • Gezondheidscheck van alle medewerkers bij binnenkomst (zie de factsheet Gezondheidscheck).
  • Is er een corona-toezichthouder op de werkvloer aanwezig?
  • Gespreide werk- en bloktijden in vaste groepen (bijv. pauze, aankomst).
  • Hoe is het vervoer geregeld, is er voldoende afstand en zijn er niet te veel mensen in een kleine ruimte?
  • Hoe is de huisvesting geregeld van personeel?
     

Eventueel kan er een audit worden gedaan voor het geven van advies op gebied van praktische infectiepreventie maatregelen door deskundige infectiepreventie of technische hygiënezorg.

Maatregelen woonsituatie arbeiders

Thuisisolatie geldt voor iedere index. Huisgenoten gaan in strikte quarantaine tot 10 dagen na de laatste blootstelling. Na 5 dagen na het laatste contract kan getest worden, bij een negatieve testuitslag mag de quarantaine opgeheven worden. Indien thuisisolatie van de index of thuisquarantaine van de huisgenoten niet mogelijk is en er geen controle is op het opvolgen van de isolatiemaatregelen (zoals groepsvorming buiten huis), dan dient er naar alternatieven te worden gezocht waarbij gecohorteerd wordt. Maatwerk is hierbij nodig.

Bij cohortering kunnen 4 verschillende afdelingen ontstaan:

  • wooncomplex met mensen die negatief getest zijn op SARS-CoV-2 en symptomen vertonen;
  • wooncomplex met mensen die negatief getest zijn op SARS-CoV-2;
  • wooncomplex met mensen die positief getest zijn op SARS-CoV-2 en symptomen vertonen;
  • wooncomplex met mensen die positief getest zijn op SARS-CoV-2 maar asymptomatisch zijn.
     

In overleg met de uitzendbureaus kunnen alternatieve locaties gezocht worden (zoals hotel, boot).

Hervatting werkzaamheden

Medewerkers, zowel van het bedrijf als van de NVWA, die tot een categorie van huisgenoten of eerste ring contacten behoren, blijven thuis in afwachting op de testuitslag. Medewerkers die in het kader van een brede screening van het bedrijf vallen, kunnen doorwerken in afwachting op de testuitslag, uiteraard alleen bij afwezigheid van klachten. Betrek bij de maatregelen rondom hervatting werkzaamheden altijd de bedrijfsarts, werkgever en uitzendbureau(s).

Naar aanleiding van de testuitslag volgt het volgende beleid:

  • Mensen die negatief getest zijn op SARS-CoV-2: aan het werk, mits 24 uur klachtenvrij.
  • Mensen die positief getest zijn op SARS-CoV-2 en symptomen vertonen: thuisblijven tot 24 uur klachtenvrij en minimaal 7 dagen na eerste ziektedag.
  • Mensen die positief getest zijn op SARS-CoV-2 maar asymptomatisch zijn: minimaal 5 dagen thuisblijven in afwachting op het wel of niet ontwikkelen van symptomen. Indien na 5 dagen klachtenvrij: aan het werk. Indien klachten ontwikkeld: zie punt hierboven.

Maatregelen bedrijf bij heropening

Heropening van het bedrijf, indien het gesloten is geweest, kan mits in acht neming onderstaande punten:

  • Inspectie van genomen maatregelen omtrent afstand houden op de werkplek.
  • Voldoet de ventilatie, let op: soms  kan er sprake zijn van recirculatie van luchtstromen
  • Staan de fysieke barrièreschermen goed en zijn er genoeg?
  • Dagelijkse gezondheidscheck van de medewerkers aan de poort.
  • Is de bedrijfsarts betrokken bij de heropening en de genomen maatregelen?

Links

Versiebeheer

  • 25-03-2021: N.a.v. (Lab)Inf@ct 98 d.d.15 februari 2021 is het testbeleid van asymptomatische contacten aangepast en het afnemen van omgevingsmonsters verwijderd, aangezien dit geen toegevoegde waarde meer heeft.
  • 18-12-2020: Aanpassing beleid asymptomaten verwerkt. Mensen die positief getest zijn op SARS-CoV-2 maar asymptomatisch zijn moeten minimaal 5 dagen (was 72 uur) thuisblijven in afwachting op het wel of niet ontwikkelen van symptomen. 
  • 19-08-2020: Op basis van het OMT-advies is de quarantaineperiode bekort van 14 naar 10 dagen, gerekend vanaf het laatste risicovolle contact of moment van mogelijke besmetting. Uit de nieuwste gegevens van het Nederlandse bron- en contactonderzoek blijkt: van alle contacten van een besmette patiënt die later zelf ziek werden, kreeg 99% COVID-19-klachten binnen 10 dagen na het laatste risicovolle contact.
  • 06-08-2020: Eerste versie ongewijzigd gepubliceerd op lci.rivm.nl als bijlage bij de richtlijn COVID-19
  • 19-06-2020: Eerste versie gepubliceerd op Viadesk